شبكيه از مهمترين قسمتهاي چشم و بافتي عصبي است. در حقيقت بينايي بدون شبكيه امكانپذير نيست؛ بهاين معني كه بايد شبكيهاي سالم داشته باشيم تا بتوانيم محيط پيرامون خود را ببينيم. اگر چشم را مانند دوربين عكاسي تصور كنيم، شبكيه فيلم آن است بنابراين مشخص است كه حفظ سلامت اين قسمت از چشم همواره از جمله مهمترين اقداماتي است كه بايد صورت پذيرد.
يكي از مشكلات و بيماريهايي كه ممكن است چشمها را درگير كنند، توكسوپلاسماي چشمي است. بيمارياي كه شيوه درمانش مشكلات و گرفتاريهايي را براي بيماران ايجاد ميكرد، اما امروزه روشي نوين جايگزين روش قبلي شده و با استفاده از شيوهاي جديد اين بيماري درمان ميشوند.
دكتر مسعود سهيليان ، فوقتخصص جراحي شبكيه و بيماريهاي التهابي چشم، درباره روش جديد درمان توكسوپلاسماي ميگويد: «يك نوع از بيماريهاي التهابي چشم در اثر نوعي عفونت انگلي ايجاد ميشود كه به آن توكسوپلاسما ميگويند و عامل آن يك انگل داخل سلولي است. بيماري توكسوپلاسماي چشمي شايعترين علت بيماري التهابي قسمت خلفي چشم است. البته مردم عامه به اين مشكل عفونت انگل گربه ميگويند و آن را با اين نام ميشناسند.»
اين استاد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي با تاكيد بر اين نكته كه ميزبان اين انگل گربه است، ميافزايد: «انسان و ساير حيوانات نيز از ديگر ميزبانهاي حد واسط اين انگل به حساب ميآيند. اگرچه اين انگل بيشتر از طريق آب منتقل ميشود ولي گربه هم ميتواند در انتقال آن موثر باشد. اين انگل از طريق مدفوع گربه و تماس آن با تخم سبزيجات يا هرچه از زمين ميرويد، ميتواند وارد بدن انسان شود.»
عضو هيات علمي بيستمين كنگره چشم پزشكي ايران توضيح ميدهد: «اين انگل وارد بدن انسان و دستگاه گوارش وي شده و از طريق گردش خون به چشم و قسمت شبكيه راه مييابد و در لايههاي عصبي بافت شبكيه قرار ميگيرد. اين انگل همچنين ميتواند به داخل سيستم اعصاب مركزي و مغز نيز راه پيدا كند كه در اين شرايط باعث التهاب شديدي ميشود، اما وقتي در چشم و در قسمت شبكيه التهاب ايجاد كند، به آن توكسوپلاسماي چشمي ميگويند. اگر اين اتفاق نزديك عصب بينايي يا مركز لكه زرد روي دهد، ديد انسان را بشدت كاهش خواهد داد.»
دكتر سهيليان خاطرنشان ميكند: «اين بيماري ميان نوزادان نيز شايع است و حتي ميتواند در زمان حاملگي اتفاق بيفتد. در چنين شرايطي مادر گرفتار اين بيماري شده و ممكن است بيماري به كودك نيز منتقل شود. به همين دليل است كه درمان اين بيماري اهميت زيادي دارد. گاهي نيز ممكن است جنين در دوران بارداري اين بيماري را از مادر بگيرد ولي عفونت به صورت غيرفعال در چشم باقي بماند و پس از چند سال فعال شود. البته اين خطر نيز وجود دارد كه بيماري چند بار عود كرده و قسمتهاي مختلف را درگير كند يا در همان نقطه باعث تخريب جديتر شبكيه شود.»
درمان قديمي بيماري
اين پزشك متخصص در مورد شيوه قديمي درمان بيماري ميگويد: «روشهايي كه قبلاً براي مقابله با اين بيماري استفاده ميشدند، درمانهايي بر پايه داروهاي خوراكي بودند. به اين معنا كه به بيماران قرصهاي خوراكي ضدانگل ميدادند. مسالهاي كه در اين روش درماني وجود داشت آن بود كه اين داروها براي بدن سمي بوده و مشكلاتي را براي بيماران به وجود ميآوردند؛ با اين حال فرد بيمار مجبور بود تا روزي ده عدد از اين قرصها مصرف كند. علاوه بر اينكه خوردن اين تعداد قرص در روز سخت است، بيمار براي بررسي اثرات اين قرصها بايد آزمايشهايي نيز انجام ميداد. برخي بيماران نيز تحمل خوردن اين داروها را نداشته و تهوع و استفراغ آنها را آزار ميداد.»
روش درماني جديد
دكتر سهيليان در مورد روش جديد درمان اين بيماري ميگويد: «بهتر است روشي براي درمان وجود داشته باشد كه بيمار مجبور به خوردن دارو نباشد. بههمين دليل آنتيبيوتيكي انتخاب شده كه اثر آن دقيقاً مانند همان قرصهاي خوراكي است. اين آنتيبيوتيك مستقيم به داخل فضاي زجاجيه تزريق ميشود. با اين روش، آنتيبيوتيك همراه با مقدار كمي كورتون داخل چشم تزريق شده و اگر لازم باشد هر هفته يا هر دو هفته، تزريق تكرار ميشود.»
وي يادآور ميشود: «اين روش تزريق با روش قبلي مقايسه شده و مشخص شد اثر درمان و كوچك شدن ضايعه دقيقاً به يك اندازه است. البته روش جديد عوارضي مانند روش قبل نداشته و اثرش نيز كمتر از درمان خوراكي نيست. به علاوه ممكن است سرعت بهبود بيماري نيز بيشتر باشد. همچنين اين روش در مورد بچهها كه ممكن است نتوانند قرص بخورند يا خانمهاي باردار كه اثرات روش قبلي برايشان خطرناك بود، كار را بسيار راحت كرده است.»
علائم بيماري
دكتر سهيليان در مورد علائم بيماري ميگويد: «اينبيماري ممكن است در ابتدا هيچ علامتي نداشته باشد. در مواردي نيز ميتواند با تاري ديد مختصر و مگس پران (اين احساس كه چيزي جلوي چشم ميپرد) شروع شود. دراين شرايط بايد سريع به پزشك متخصص مراجعه شده و معاينات لازم صورت گيرد. با تشخيص بيماري، درمان نيز بايد بدون فوت وقت شروع شود.»
در بيستمين كنگره سراسري چشم پزشكي ايران كه از 8 تا 11 آذر ماه در مركز همايشهاي بينالمللي ابوريحان دانشگاه شهيد بهشتي برگزار ميشود، آخرين شيوههاي درمان بيماريهاي چشمي مورد بررسي قرار ميگيرد.